Nguyễn Thị Thủy Tiên – được biết đến với nghệ danh Cherry Tiên – là một nghệ sĩ, nghệ nhân theo đuổi con đường sáng tạo đặc biệt: sử dụng gốm Việt Nam để tạo nên những mẫu bình rượu độc bản, nơi nghệ thuật, văn hóa và giá trị của rượu truyền thống cùng hiện diện trong một tác phẩm.
Trong thế giới của những chai rượu cao cấp, người ta thường chú ý đến chất rượu, vùng nguyên liệu, tuổi rượu, công thức phối trộn hay thời gian ủ. Nhưng có một yếu tố ít khi được nhìn nhận như một tác phẩm nghệ thuật: chiếc bình chứa rượu.
Với nghệ nhân Cherry Tiên, đó lại chính là nơi mở ra một hành trình sáng tạo mới.
Cô đặt ra một câu hỏi tưởng như đơn giản nhưng đã thay đổi hướng đi nghệ thuật của mình:
“Tại sao Việt Nam có những dòng rượu truyền thống rất đặc biệt nhưng lại chưa có nhiều chiếc bình được tạo ra như một tác phẩm nghệ thuật độc bản, tương xứng với giá trị của rượu?”
Câu hỏi ấy đã đưa Nguyễn Thị Thủy Tiên vào một hành trình nghiên cứu kéo dài gần ba năm, để tìm hiểu sâu về đất sét, gốm Việt Nam và khả năng ứng dụng gốm trong việc lưu giữ rượu.
Từ hội họa đến hành trình tìm về đất
Tốt nghiệp Đại học Kiến trúc, chuyên ngành Mỹ thuật, Cherry Tiên bén duyên với hội họa từ những năm tháng còn ngồi trên giảng đường.
Hội họa với cô không đơn thuần là việc tạo ra một bức tranh đẹp. Đó là cách cô quan sát cuộc sống, tìm kiếm cảm xúc và thể hiện những điều mình tin tưởng bằng ngôn ngữ của hình ảnh, màu sắc và chất liệu.
Nhưng càng đi sâu vào nghệ thuật, cô càng nhận ra rằng mình muốn tìm hiểu nhiều hơn về những chất liệu nguyên bản.
Và rồi cô tìm đến đất.
Đất sét, gốm và những kỹ thuật thủ công truyền thống của Việt Nam dần trở thành một thế giới mới đối với Cherry Tiên.
Cô bắt đầu nghiên cứu về các loại đất, đặc tính của đất, khả năng tạo hình, độ liên kết, độ dẻo, quá trình nung và đặc biệt là mối quan hệ giữa chất liệu gốm với những thứ được lưu giữ bên trong nó.
Từ một người xuất phát từ hội họa, Cherry Tiên dần bước sang một lĩnh vực đòi hỏi sự kiên nhẫn, kỹ thuật và nghiên cứu rất khác: nghệ thuật gốm.
Gần ba năm nghiên cứu gốm đựng rượu
Điều khiến hành trình của Cherry Tiên khác biệt là cô không chỉ quan tâm đến hình dáng bên ngoài của chiếc bình.
Cô muốn hiểu sâu hơn về bản chất của nó.
Một chiếc bình đựng rượu cần được làm từ loại đất nào? Độ liên kết của đất ra sao? Thành bình nên có đặc tính như thế nào? Gốm có thể ảnh hưởng thế nào đến quá trình lưu giữ và phát triển của rượu? Làm sao để chiếc bình có độ “thở” phù hợp nhưng không khiến rượu bay hơi quá nhiều?
Đó là những câu hỏi cô dành nhiều thời gian để tìm hiểu.
Trong quá trình nghiên cứu, Cherry Tiên lựa chọn đất sét Biên Hòa – loại đất có đặc tính trắng, dẻo, mềm và có độ liên kết cao – làm một trong những chất liệu quan trọng cho các sáng tạo của mình.
Theo hướng nghiên cứu của cô, chiếc bình không nên hoàn toàn “đóng kín” theo nghĩa vật lý của một vật chứa thông thường. Gốm cần có những đặc tính phù hợp để tạo nên một môi trường ổn định cho rượu trong quá trình lưu giữ, đồng thời hạn chế sự bay hơi quá mức.
Với Cherry Tiên, đó là sự cân bằng rất tinh tế giữa đất – gốm – rượu – thời gian.
Và cũng chính từ đây, ý tưởng về những chiếc bình rượu độc bản bắt đầu trở thành một hướng sáng tạo nghiêm túc.
Khi chiếc bình trở thành một tác phẩm nghệ thuật
Cherry Tiên không muốn tạo ra những chiếc bình giống nhau.
Cô muốn mỗi chiếc bình có một đời sống riêng.
Mỗi tác phẩm được phát triển từ hình khối, đường nét, chất liệu và những câu chuyện văn hóa mà cô muốn truyền tải. Chiếc bình không còn đơn thuần là một vật chứa rượu mà trở thành một phần trong trải nghiệm thưởng thức.
“Tôi không muốn chỉ tạo ra một chiếc bình để chứa rượu. Tôi muốn tạo ra một tác phẩm nghệ thuật để chiếc bình trở thành một phần trong câu chuyện của rượu.”
Đó cũng là lý do những sáng tạo của Cherry Tiên không đi theo hướng sản xuất đại trà.
Cô hướng tới những tác phẩm độc bản – mỗi mẫu chỉ có một, để người sở hữu không chỉ sở hữu một sản phẩm chứa rượu mà còn sở hữu một tác phẩm nghệ thuật có câu chuyện và dấu ấn riêng.
Từ tình yêu đất Việt đến những thiết kế mang tinh thần Á Đông
Đằng sau những hình khối và chất liệu là một nguồn cảm hứng xuyên suốt trong sáng tạo của Cherry Tiên: tình yêu với Việt Nam.
Cô tìm kiếm những hình ảnh, biểu tượng và tinh thần trong văn hóa Việt Nam để chuyển hóa chúng thành ngôn ngữ tạo hình đương đại.
Không sao chép những giá trị truyền thống theo cách nguyên bản, Cherry Tiên muốn đưa chúng vào một diện mạo mới – tinh giản hơn, đương đại hơn nhưng vẫn giữ được tinh thần Á Đông.
Với cô, sáng tạo không chỉ là tạo ra một vật thể đẹp.
Đó còn là cách một nghệ sĩ kể câu chuyện về quê hương của mình.
Vì sao lại là rượu?
Cherry Tiên đặc biệt quan tâm đến rượu truyền thống Việt Nam bởi cô cho rằng Việt Nam đang sở hữu một kho tàng rất lớn nhưng chưa được kể hết bằng ngôn ngữ nghệ thuật.
Từ rượu gạo, rượu ngâm dược liệu đến những dòng rượu sử dụng sâm và các sản vật quý của thiên nhiên, mỗi sản phẩm đều có một câu chuyện phía sau.
Có người dành nhiều năm để nghiên cứu công thức.
Có người dành nhiều năm để tìm nguyên liệu.
Có người dành nhiều năm để kiểm soát tỷ lệ và thời gian.
Nhưng theo Cherry Tiên, vẫn còn một câu hỏi:
Ai sẽ kể câu chuyện ấy bằng nghệ thuật?
Đó chính là khoảng trống mà cô muốn bước vào.
Cô tin rằng một sản phẩm có giá trị không chỉ cần ngon mà còn cần có một ngôn ngữ hình ảnh đủ mạnh để người khác nhận ra giá trị của nó.
Một chai rượu quý có thể được nâng tầm bằng thiết kế.
Một chiếc bình đẹp có thể khiến người ta tò mò về loại rượu bên trong.
Và khi hai giá trị ấy gặp nhau, rượu và nghệ thuật có thể cùng kể một câu chuyện.
Đưa bình rượu Việt bước ra thế giới
Hành trình sáng tạo của Cherry Tiên không dừng lại trong không gian xưởng nghệ thuật.
Cô đã mang những tác phẩm bình rượu của mình đến giới thiệu trong các chương trình giao lưu và kết nối văn hóa quốc tế, trong đó có một chương trình kết nối văn hóa Việt Nam – Nhật Bản.
Hình ảnh những tác phẩm gốm mang tinh thần Việt Nam xuất hiện trong không gian giao lưu văn hóa cũng trở thành một phần trong hành trình mà Cherry Tiên đang theo đuổi.
Với cô, đây không chỉ là việc giới thiệu một sản phẩm.
Đó là cách để đất Việt, nghệ thuật Việt và câu chuyện về rượu Việt có cơ hội bước vào một cuộc đối thoại rộng hơn với thế giới.
Cherry Tiên mong muốn trong tương lai có thể hợp tác với những nhà làm rượu, thương hiệu rượu và những nhà sưu tập quốc tế để tạo nên những tác phẩm mang tính giao thoa giữa rượu – gốm – nghệ thuật – văn hóa.
“Tôi tin Việt Nam có rất nhiều điều để thế giới biết đến”
Nói về lý do theo đuổi con đường này, Cherry Tiên không nói nhiều về bản thân.
Cô nói về Việt Nam.
“Con người Việt Nam quá tuyệt vời. Chúng ta có những sản phẩm rượu rất ngon, đặc biệt là những dòng rượu truyền thống từ gạo, dược liệu, sâm và những sản vật quý của đất nước. Nhưng tôi nghĩ chúng ta còn thiếu một ngôn ngữ nghệ thuật để kể câu chuyện về những giá trị đó.”
Và cô muốn trở thành một trong những người kể câu chuyện ấy.
Không bằng những lời quảng cáo.
Mà bằng đất, bằng gốm, bằng hình khối và bằng nghệ thuật.
Những sáng tạo vẫn đang tiếp tục
Gần ba năm nghiên cứu về gốm đựng rượu chưa phải là điểm kết thúc đối với Cherry Tiên.
Ngược lại, đó mới chỉ là khởi đầu.
Cô cho rằng sáng tạo nghệ thuật là một hành trình không có điểm dừng. Mỗi chất liệu mới lại mở ra một khả năng mới. Mỗi hình khối mới lại tạo ra một câu chuyện mới.
Những ý tưởng về bình rượu độc bản vẫn tiếp tục xuất hiện trong quá trình cô làm việc.
Có thể là một hình khối lấy cảm hứng từ thiên nhiên.
Có thể là một biểu tượng văn hóa Việt Nam được chuyển hóa thành ngôn ngữ đương đại.
Cũng có thể là một tác phẩm hoàn toàn mới, chưa từng xuất hiện trước đó.
“Những sáng tạo của tôi là vô tận. Tôi muốn tiếp tục nghiên cứu và tạo ra những tác phẩm mà khi nhìn vào, người ta có thể nhận ra đây là tinh thần Việt Nam.”
Đó cũng là điều Cherry Tiên đang hướng đến trong chặng đường tiếp theo: không chỉ tạo ra một chiếc bình rượu đẹp, mà tạo ra một tác phẩm có khả năng đại diện cho văn hóa và tinh thần Việt Nam.
Từ một cô gái tốt nghiệp Mỹ thuật, bén duyên với hội họa, rồi tìm đến đất và gốm, Nguyễn Thị Thủy Tiên – nghệ danh Cherry Tiên – đang từng bước tạo nên một ngôn ngữ sáng tạo riêng.
Ở đó, đất Việt trở thành chất liệu, gốm trở thành hình hài, rượu trở thành câu chuyện và nghệ thuật trở thành chiếc cầu nối đưa những giá trị ấy đến với thế giới.
Có lẽ, câu chuyện về những chiếc bình rượu độc bản của Cherry Tiên vẫn còn rất dài.
Nhưng hành trình ấy đã bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị:
Nếu rượu Việt Nam đã đủ giá trị, tại sao chiếc bình chứa nó lại không thể trở thành một tác phẩm nghệ thuật?
